2024. Olivera Basta Šipka, Pun mjesec
NAGRADA VELIKI PEČAT 2024.
Olivera Basta Šipka, Pun mjesec
Obrazloženje žirija
Olivera Basta Šipka je jednoglasnom odlukom dobitnica nagrade 61. Velikog pečata 2024. za linorez Pun mjesec, nastao 2023. godine.
Olivera Basta Šipka je drugu deceniju prisutna na umetničkoj sceni Republike Srpske, Srbije i regiona, a svojim kontinuiranim radom izgradila je ubedljiv umetnički izraz. Ona kreativne impulse nalazi u prirodnim oblicima koje pažljivom selekcijom transformiše u stilizovane grafičke znakove. U njihovoj fragmentarnosti moguće je iščitavati univerzalne teme identiteta, plodnosti i drugih bazičnih životnih procesa. U radu Olivere Basta značajan je istraživački postupak sa ručno rađenim papirom koji sama stvara i koji postaje unikatna matrica grafičkog otiska. Upravo ovaj kreativni proces daje posebnu materijalizaciju, ton i senzibilitet tipične za njeno grafičko stvaralaštvo.
Školovana na Akademiji u Banja Luci, Olivera Basta Šipka je ostvarila bogatu umetničku praksu. Između ostalog, u Grafičkom kolektivu je samostalno izlagala 2012. i 2017. godine, a 2020. je postala laureat naše nagrade Mali pečat. Ovom današnjom nagradom Olivera Basta postaje 61. član velikog bratstva laureata Velikog pečata potvrđujući sopstveni umetnički integritet.
2023. Ivana Flegar, Beyond the sea
NAGRADA VELIKI PEČAT 2023.
Ivana Flegar, Beyond the sea
Ivana Flegar, Beyond the sea, linorez
Žiri za nagradu Veliki pečat Grafičkog kolektiva na Majskoj izložbi grafike 2023. doneo je jednoglasnu odluku da se ove godine nagrada dodeli Ivani Flegar (1981) za rad Beyond the sea, u tehnici linoreza. Ivana Flegar je na svom razvojnom putu oslobodila sopstveni kreativni potencijal, i upravo ovaj grafički list afirmiše sposobnost komponovanja, koliko i autorski odnos prema matrici. U svom istraživačkom postupku ona je sa jednim posebnim senzibilitetom i svedenošću grafičkog medija tretirala površinu vode, potvrđujući dostignutu stvaralačku zrelost i ubedljiv autorski znak.
Žiri za nagradu Veliki pečat radio je u sastavu: Nikola Radosavljević, grafičar, Gordana Petrović, grafičarka i Danijela Purešević, istoričarka umetnosti.
2022. Nikola Radosavljević, Roof Studies / Safe from Harm
NAGRADA VELIKI PEČAT 2022.
Nikola Radosavljević, Roof Studies / Safe from Harm
Nikola Radosavljević, "Roof Studies / Safe from Harm", 2022, linorez, 200 x 96 cm
Obrazloženje žirija
Nikola Radosavljević je istaknuti predstavnik svoje generacije sa iskustvom detinjstva iz 90-ih godina i životom u duhu vremena velikih ubrzanja i još dramatičnijih promena - inflacije, rate, bede, straha. Radosavljevićev personalni habitus, darovitost i energija, entuzijazam i mladost, čine motivacioni kompleks veština njegovog impulsivnog aktivizma i gorljivog stanja stalne produkcije. Naime, tokom nepune decenije delovanja, ispitujući sopstveni identitet, ostvario je upadljivo prisustvo na umetničkoj sceni realizacijući brojne autorske projekte. Knjige umetnika i novomedijske grafičke prakse ukazuju na autorove afinitete i iskrenu veru u moć promena, a geslo što dalje od klišea, autor svojim radom nastoji da afirmiše. Može se reći da je stvaralaštvo za ovog autora izazovna interpretacija sada i ovde vidljiva u nizu ulančanih akcija koje se prelivaju iz jedne u drugu, što je tipično za diskurs nove razuđene umetničke prakse.
Rad Nikole Radosavljevića izdvaja se svojim jakim konceptom utkanim u grafički medij, repeticijom motiva afirmiše balans idejnog i manuelnog. Linorez "Roof studies / Safe from Harm" (Studije krova – Bezbedan od povreda) grafika-objekat, već svojim naslovom u sebi kondenzuje elemente sopstvenog privatno-emotivnog diskursa sa poentom tematizacije uloge pojedinca na istoriju kolektiva. Linorez je velikih dinemzija – 200 x 96 cm, inteligentno relizovana kompozicija od 50 istih kvadratnih mikronarativa; svojevrsna slagalica postaje razvijena sofisticirana matrica vizuelnih senzacija u kojima dejstvo zasićene crvene svojim impulsima tonira vibrantna emotivna stanja. U svom aktivizmu Nikola Radosavljević traga za autentičnim svedočanstvom o vremenu referišući svojim projektima i njihovim fragmentarnim kodovima na obrasce ponašanja između realnog i virtuelnog, u mogućem balansu porodičnog i društvenog, pojedinačnog i kolektivnog nasleđa. Nagrada Veliki pečat je jedan od belega na putu autorove individuacije.
2021. Jelena Jocić, Stepenice za nebo #2
NAGRADA VELIKI PEČAT 2021.
Jelena Jocić, Stepenice za nebo #2
Nagradu Veliki pečat za 2021. godinu žiri je jednoglasno dodelio Jeleni Jocić za grafiku „Stepenice za nebo #2“ koja je deo njenog upečatljivog autorskog projekta.
Obrazloženje žirija
Nagrađeni rad realizovan u skladnom koktelu kombinovanih tehnika, poseduje kvalitete istraživačkog i inventivnog grafičkog promišljanja prostornosti. Poetični naslov grafike je naziv pesme rok grupe Led Cepelin čije su originalne engleske reči Stairway to Heaven integrisane u kompozicionu celinu rada. Ova grafika ukazuje i na kontinuitet u specifičnom autorskom istraživanju različitih projekcija arhitektonsko-strukturalnih celina i prepoznatljivih urbanih toposa ili njihovih lucidno kontekstualizovanih fragmenata. U gotovo apstraktnu idejnu osnovu scenografski su kadrirani stepenišni kraci čije lociranje korespondira sa naslovom rada. Kompoziciono-konstruktivni balans oplemenjen je ubedljivim kolorističkim, svetlosnim i grafičkim efektima koji dodatno potvrđuju jedinstvenu stvaralačku energiju i zrelost ove umetnice.
U najužem izboru za nagradu Veliki pečat bili su radovi Olivere Šipka Basta i Milice Antonijević.
Jelena Jocić (1970. Beograd) diplomirala na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu, 1997, na odseku grafike, magistrirala 2000. u klasi prof. Biljane Vuković. Na istom fakultetu doktorirala 2017, mentor prof. dr Dimitrije Pecić. Profesor na Akademiji tehničkih strukovnih studija – Beograd, na Odeljenju za dizajn. Imala je devet samostalnih izložbi i preko 140 grupnih izložbi u zemlji i inostranstvu. Izlagala u Njujorku, Parizu, Luksemburgu, Liježu, Kvebeku, Solunu, Sao Paulu, Seulu, Madridu, Budimpešti, Istanbulu, Stokholmu, Skoplju i na mnogim međunarodnim bijenalima i trijenalima grafike. Dobitnik je nekoliko nagrada iz oblasti grafičke umetnosti, 2010. nagrada “Mali pečat”. Rad „Mostovi” nalazi se u kolekciji Muzeja grada Beograda. Član je ULUS-a.
2019. Ljiljana Stojanović, Snaga linije
NAGRADA VELIKI PEČAT 2019.
Ljiljana Stojanović, Snaga linije
Ljiljana Stojanović, Snaga linije, 2019, linorez, 47x61 cm
Obrazloženje žirija
Ljiljana Stojanović, slikarka i grafičarka, više od tri decenije aktivno učestvuje na savremenoj likovnoj sceni. Autorka pripada duhovnom bratstvu grafike beogradskog kruga i potvrđuje status umetnika stvaralački posvećenog ovom mediju. Prepoznatljivim rukopisom i razvijenom osetljivošću za materijal/materiju grafičkog otiska umetnica potvrđuje superiorno majstorstvo u realizaciji ideje. U svom dosadašnjem radu Ljiljana Stojanović je prešla put od figuracije (čitljivi urbani toposi), preko asocijativnih i apstraktnih formi (spirale, astralni motivi) do pročišćenja forme sa zvučnom energijom linije na šta ukazuje i nagrađeni rad „Snaga linije“. Dinamičnu kompoziciju strukturiše linearni splet moćnih fragmentarnih tokova koji svojom formom i bojom akcentuje izražena vertikala. Jedan od kvaliteta ovog rada, što je i inače osobenost ovog autorskog koncepta, jeste dobro uspostavljen odnos tehnike linoreza, kompozicije i plemenite teksture papira.
Članovi žirija: Jelena Jocić, grafičarka, Bojan Otašević, grafičar i Miroslav Sapundžić, istoričar umetnosti
6. maj 2019.
2018. Bojan Otašević, Rob – Milost
NAGRADA VELIKI PEČAT 2018.
Bojan Otašević, Rob - Milost
Bojan Otašević, Rob - Milost, 2018, algrafija, 70x100 cm
Obrazloženje žirija
Bojan Otašević, slikar i grafičar izgrađenog autorskog stava, skoro dve decenije je prisutan na savremenoj likovnoj sceni, a njegov ubedljiv stvaralački rukopis je prepoznatljiv i uvažavan u kritičarskim i umetničkim krugovima. Fokusiran na portretnu predstavu čoveka i njegove psihološke karakteristike, Otašević upotrebom gro-plana gradi vizuelno snažne i ubedljive kompozicije. Predstavljajući psihološka stanja, a ne zbivanja, autor stvara pročišćene celine oslobođene narativa i usredsređene najčešće na kadriranu figuru, glava-lice, čije su psihološke odlike artikulisane ekspresivnim stavom i gestom; on razvija gotovo alegorijsko-vizuelne tipologije osećanja: teskobe, grča, personalnih unutrašnjih doživljaja i nemira vremena. Nagrađeni rad „Rob – Milost“ ukazuje na predstavljanje svojevrsne studije posvećene čoveku koju odlikuje snažna gestualnost, oštrina crteža i opservacije, intenzitet boje, jaki i dramatični koloristički kontrasti. Upravo zbog takvog stava, može se reći da autor u svom radu ublažava medijske granice između slike i grafike. U genezi svog stvaralaštva Otašević je razvio senzibilitet za ravnu štampu, pre svega za litografiju. Autor odlično poznaje prirodu ove grafičke tehnike i koristi sve njene izražajne potencijale, što potvrđuje i nagrađeni rad u tehnici algrafije koji demonstrira njegovu sklonost ka tehničkom i konceptualnom eksperimentu.
Članovi žirija: Ljiljana Slijepčević, istoričarka umetnosti, Biljana Vuković, grafičarka i Alan Bećiri, grafičar
3. maj 2018.
2017. Alan Bećiri, Plavi zec – ono što vidiš i čuješ nikome ne govori
NAGRADA VELIKI PEČAT 2017.
Alan Bećiri, Plavi zec – ono što vidiš i čuješ nikome ne govori
Alan Bećiri, Plavi zec – ono što vidiš i čuješ nikome ne govori, 2017, digitalna štampa, 100x50 cm
Obrazloženje žirija
Rad Alana Bećirija upućuje na već potvrđene umetničke domete i prepoznatljiv poetski diskurs koji je izgradio tokom protekle decenije. Njegova grafika je kondenzovana porukama i oznakama vremena u kome živimo što je izraženo i samim naslovom i podnaslovom rada - Plavi zec – ono što vidiš i čuješ nikome ne govori. On takođe upućuje na jednu vrstu društvenog autizma koji nas okružuje i neretko guši. Bećiri je razvio odnegovani likovni jezik i suvereno vlada prirodom digitalnog medija. Motivi kao što su plavi zec, koji asocira na Jozefa Bojsa, makaze, podsećaju na prekrajanje i montažu, igrač karata u ogledalu unosi elemente autobiografskog stvarajući skupa lucidnu kompoziciju prožetu principom simetričnosti, delikatnom dosetkom i humorom. Pored Bećirija u užem izbor za nagradu Veliki pečat bili su radovi Zorana Grmaša, Slavice Dragosavac i Maje Gajić.
Članovi žirija: Nevenka Stojsavljević, grafičarka, Radonja Leposavić, istoričar umetnosti i predsednik žirija i Nikola Velicki, grafičar
15. maj 2017.
2016. Nikola Velicki, Glava
NAGRADA VELIKI PEČAT 2016.
Nikola Velicki, Glava
Nikola Velicki, Glava, 2016, sitoštampa, 100x70 cm
Obrazloženje žirija
Nikola Velicki pripada mlađoj generaciji umetnika čija se autorska osobenost prepoznaje po naklonjenosti ka istraživanju medija grafike i otkrivanju njegovih slobodnijih interpretacija. Nagrađena grafika Glava izdvaja se na ovogodišnjoj postavci Majske izložbe grafike svojim hrabrim pristupom i lapidarnom, kreativnom ekspresijom. Spontan, izražajan i komunikativan crtež nosilac je konstantne igre disproporcionalnih ljudskih i životinjskih figura sa naglašenim duhovitim komentarom. Inspiraciju za ove svedene asocijativne forme autor pronalazi u umetnosti praistorije, stripu i dečijim crtežima. Intuitivno oblikujući kompoziciju vešto predstavlja stilizovane figure sa naglašenom gestikulacijom i mimikom koje neposredno i iskreno komuniciraju sa posmatračima. Na tehničkom planu, Nikola Velicki istražuje mogućnosti sitoštampe korišćenjem sprejeva, flomastera, različitih četki i eksperimentiše sa uvođenjem listova biljaka i pocepanih papira kako bi stvorio evokativne siluete. Konstantno kombinujući i poigravajući se sa formama, formatima i kolorističkim akcentima, u svom autentičnom likovnom izrazu Nikola Velicki stvara čiste i prepoznatljive lucidne kompozicije.
Članovi žirija: Nebojša Radojev, grafičar, Milica Perić, istoričarka umetnosti i Maja Simić, grafičarka
16. maj 2016.
2015. Maja Simić, Let ili tuđe perje
NAGRADA VELIKI PEČAT 2015.
Maja Simić, Let ili tuđe perje
Maja Simić, Let ili tuđe perje, 2014, digitalna štampa, 100x63 cm
Obrazloženje žirija
Još na studijama, kao i u aktivnom stvaralačkom periodu tokom decenije i po, Maja Simić je u svom radu fokusirala problem Žene i njenog identiteta. I danas, ona nastavlja da produbljuje ovaj fenomen u autorefleksivnom dijalogu sa sopstvenim telom koje je kao medijum prenosilac različitih stanja kroz koje femina prolazi tokom odrastanja i sazrevanja. Iako su po svom konceptu tematski autoportreti, ovi radovi prerastaju personalni nivo značenja i postaju metafore za probleme i izazove sa kojima se savremene žene susreću. I naslov nagrađenog rada „Let ili tuđe perje“ ima slojevito metaforično značenje. Ovi autobiografski „otisci duše“ takođe se mogu čitati i kao inteligentan glas feminističke osvešćenosti. Atraktivan i poetičan rad Maje Simić izrastao je iz duha vremena u kome dominiraju nove tehnologije, kojima ona superiorno vlada. Ta kreativna upotreba digitalnih medija – sinergija grafike i fotografije, otvara polje intermedijalnosti.
Članovi žirija: Branimir Karanović, grafičar, Dragana Palavestra, istoričarka umetnosti i Vladimir Milanović, grafičar
25. maj 2015.
2014. Vladimir Milanović, School
NAGRADA VELIKI PEČAT 2014.
Vladimir Milanović, School
Vladimir Milanović, School, 2013, digitalna štampa, 60×80 cm
Vladimir Milanović (1979. Beograd)
Diplomirao je 2003. i magistrirao 2008. na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu, klasa prof. Biljane Vuković. Na Interdisciplinarnim magistarskim studijama Univerziteta umetnosti u Beogradu 2009. stekao je zvanje magistra umetnosti u oblasti digitalne umetnosti. Izlagao je na deset samostalnih izložbi i brojnim kolektivnim izložbama u zemlji i inostranstvu. Dobitnik je nekoliko nagrada. Docent na Fakultetu likovnih umetnosti u Beogradu.
Obrazloženje žirija
Nagrada Veliki pečat za 2014. godinu jednoglasno je dodeljena Vladimiru Milanoviću za grafiku School, 2013, digitalna štampa, sa obrazloženjem: Koristeći ikonografske sheme starih majstora i kompozicione modele karakteristične za različite periode istorije umetnosti, Vladimir Milanović fokusira problem semantičkog definisanja novih vizuelnih celina u kojima je naglašena dijaloška forma istorijskog i savremenog. Metaforičnost i neposredna asocijativnost karakterišu Milanovićev pristup u čitanju remek-dela starih majstora, u citiranju istorijske pozadine i njihovom reinterpretiranju u aktuelni socijalni kontekst. Koristeći istorijsku sliku kao matricu, kroz sistem kolažiranja autor adekvatno povezuje vizuelne i konceptualne elemente u smelu i sugestivnu narativnost. U izboru prepoznatljivih radova iz istorije umetnosti (kao što je u nagrađenom radu „Atinska škola“), stvara angažovani i provokativni pogled na slabosti ovog vremena, konkretno na vršnjačko nasilje i agresivnost mladih. Podvlačeći socijalni podtekst u svom radu, Milanović povezuje slike vremena (prošlost-savremenost) kao istorijski različito kontekstualizovan fenomen u kome se reflektuje odnos čoveka (kulture) i njegovog okruženja.
Članovi žirija: Milena Maksimović Kovačević, grafičarka, Zoran Todović, slikar i grafičar i Gordana Stanišić, istoričarka umetnosti
19. maj 2014.
Doktorski umetnički projekat „Aproprijacija kao metod umetničkog izražavanja – digitalni kolaži“ nastao je iz potrebe da se kroz umetnički rad uspostavi odnos prema tradiciji i savremenom trenutku, odnosno da se u istorijskom toku locira ili pozicionira, a potom i kritički sagleda današnji svet i identitet u doba globalizma. [...] Moj rad predstavlja na izvestan način reviziju postmodernističkog diskursa, odnosno, on je pokušaj da se iznova preispita i prevaziđe stanje kulture koja je iscrpla svoj kritički potencijal, a nije ponudila izlaz. [...] Dok u postmodernističkom konceptu tekst ili slika predstavljaju samo proste nosioce značenja, takozvane prazne označitelje, čiji je status arbitraran i nestabilan, u mom radu postoji potreba da se uspostavi značenje. Metodologija povezivanja i suprostavljanja slika (tekstova i kodova), značenje ne uspostavlja kao diktat autora već otvara mogućnost za kreativno posmatranje (čitanje) i zaključivanje. Dela koja su nastala u okviru ovog projekta predstavljaju oblik vizuelnog razmišljanja, koje proizvodi izvesne intelektualne implikacije, ali ne donosi zaključke, ne utvrđuje istinitost ili tačnost postavljene hipoteze. [...] S obzirom da je umetničko delo veće od svakog iskaza autora o njemu, da je kompleksnije i obuhvatnije od eksplikacije i literalizacije, te da samo delo prevazilazi namere autora, pa čak i poseduje neka svojstva i poprima dimenzije kojih autor nije bio svestan u toku rada, ostavljen je prostor svakom posmatraču da donosi sopstvene zaključke.
V. Milanović, Aproprijacija kao metod umetničkog izražavanja - digitalni kolaži, doktorsko-umetnički projekat, Beograd, april 2014.
Aproprijacija je jedan od fundamentalnih aspekata istorije umetnosti. Može se shvatiti kao korišćenje preuzetih elemenata u stvaranju novog dela. Reč je najčešće o različitim postupcima preuzimanja od rekontekstualizacije, preko novog pravljenja – rimejk (remake), do modifikovanja postojećeg sadržaja. Pre svega u mom radu centralna tema jeste kontekst istorije umetnosti, odnosno uticaj tradicije u kreiranju aktuelnosti. Citatnost je u funkciji stvaranja interlikovnih relacija između remek-dela istorije umetnosti i znakova kulture savremenog sveta. Reprodukcija remek-dela, koja je opterećena slojevima kulture, interpretirana je kroz prizmu kritike društva. Tematska ravan ispituje bazične probleme odnosa savremenog čoveka, odnosno kulture, prema prirodi i sopstvenom telu kroz prizmu istoričnosti. U umetničkom radu istraživanje je realizovano u mediju statične i animirane digitalne grafike (grafički list i video sekvenca) postupkom kompozita raznovrsnog materijala: reprodukcija, dokumenata, fotografija i drugog vizuelnog materijala. Pored istraživanja načina strukturiranja slike na tekstualnom nivou, značajna pažnja posvećena je i analizi promene materijalne dimenzije slike. Istorija slikarstva, zasnovana na materijalnim kvalitetima, postupcima reprodukovanja doživela je gubitak aure, dok transponovanje u digitalni medij preispituje nematerijalni status slike ali i sam koncept stvaralaštva. Umetnički rad ujedno predočava integrativni potencijal digitalnog medija i mogućnost stvaranja intermedijalnog dela, prožimajući granična područja različitih medija (grafike, fotografije, filma). Upotreba računara je u funkciji obrade preuzetog materijala – reprodukcije dela iz istorije likovne umetnosti, filmskih sekvenci i novinskih fotografija i sl. Prednost ovog medija omogućava ne samo da raznorodni elementi opstaju jedni kraj drugih, u likovnom smislu, već i da njihove granice postepeno nestaju.
V. Milanović, uvodni tekst u katalogu izložbe u Galeriji Fakulteta likovnih umetnosti (Beograd, 25. februar - 8. mart 2014)