Daniela Fulgosi – retrospektiva grafika

30. oktobar – 18. novembar 2023.

Rerospektiva izložba grafika vizuelne umetnice Daniele Fulgosi, predstavlja jedan mogući atorkin rada u ovom medju, koja je danas, ne samo u svojoj generaciji, među istaknutim akterima savremene vizuelne scene.
Više od tri decenije prošlo od kad je Fulgosi započela intenzivnu i zapaženu umetničku aktivnost, a već na samom početku, tokom 90-ih godina, bilo je očigledno da se na likovnoj sceni promoviše snažna i ambiciozna autorska pojava na čijem se amblematskom primeru potvrđuje teza o postojanoj vitalnosti klasičnih medija. Naime, njen poetski diskurs sublimiran u grafikama, crtežima ili kolažima utemeljio je stav da nije reč o rubnim likovnim pojavama. Fulgosi ima kreativnu moć da na najbolji način revitalizuje linorez, linogravuru ili kolaž i sopstvenim primerom demantuje eventualnu ideju o njihovoj medijskoj prevaziđenosti ili istrošenosti. U kontekstu ovako postavljenog stvaralačkog sistema, magistralnom linijom dominira figuracija, a ortografija ovog rukopisa izražava ekspresivan crtež čiji izdanci su veoma uočljivi u mediju grafike. Kritičari su zapažili da žestokim likovnim sredstvima, umetnica ispoljava naboje svoje unutarašnje energije.

Izborom grafika za ovu retrospektivu fokisirane su protekle decenija i svojim idejnim i vizuelnim kodovima ukazuju na reflekije različitih emotivnih stanja i situacija povezanih intimnim signalima stvaralačkog bića. Najčešće, u gro-planu kompozicije je ljudsko lice koje svojim intenzitetom poput jakog magnetnog polja čini realne dimezije ovih radova još većim, a utisku monumentalnosti svakako doprinose optička vizura kompozicije i njen crtački i koloristički dinamizam. Fokusiranjem ljudskog lica u ekranske kadrove upečatljivih bljeskova, autorka kao da vizuelizuje memorijske tokove. Pojedinačno ili udvojeno lice u formi diptiha, kao polje auto/refleksivnih stanja i izraza grča, smeha, straha ili drugih sugestivnih grimasa, na liniji su mogućeg dijaloga, samospoznaje kroz saznanje o Drugom. Isto tako, može se reći da su ove grafičke situacije, pre svega, vizuelno zasićene jedinice, a kao transmiteri selektivne memorije one predstavljaju svojevrsnu enciklopediju privatnog života sa elementima istorije, kulture i umetnosti.

Daniele Fulgosi (1967), diplomirala na Fakultetu primenjenih umetnosti u Beogradu 1991, gde je 1995. završila i postdiplomske studije. Na istom Fakultetu je redovni profesor.
Član ULUS-a i Grafičkog kolektiva. Od 1990. izlaže na 30 samostalnih i na preko 280 u zemlji i inostranstvu. Za svoj umetnički rad dobila je 15 nagrada za grafiku, crtež i umetničke knjige. Radovi joj se nalaze u kolekcijama Narodnog muzeja, Muzeja Savremene umetnosti u Beogradu, Muzeja Grada Beograda, Wiener Art kolekcije, Muzeja žrtava genocida, Galerije savremene likovne umetnosti u Nišu, Grafičkog kolektiva kao i drugih institucija kulture i obrazovanja i privatnim kolekcijama.

 

Grafičko stvaralaštvo Daniele Fulgosi sagledano u vremenskoj vizuri od debitantskih nastupa početkom devedesetih godina do današnje retrospektivne izložbe u novom domu Grafičkog kolektiva pruža uvid u koherentan likovni opus zasnovan na uverenju u moć artikulisanja autorske ideje sadejstvom tela kao primarnog elementa vizuelnog jezika i izražajnih plastičkih vrednosti odabranog medija. Već u najranijoj fazi njena poetika nalazi uporište u bujnoj i energičnoj vitalnosti nepropustljivoj za osećaj rezignacije koje je obeležilo tada mračno vreme društvene i kulturne krize na našim prostorima. Negujući sećanje na odrastanje u duhu bezbrižnije atmosfere prethodnih decenija, zajedno sa mladalačkim entuzijazmom tokom akademskih studija a potom i sa dragocenim iskustvom štampanja grafičkih listova i kreativne razmene ideja u nezavisnom grafičkom ateljeu u Gospodar Jovanovoj ulici u Beogradu pod vođstvom umetnika Zorana Marjanovića, Daniela Fulgosi je pronašla ličnu strategiju opstanka i modus dostojanstvenog profesionalnog delovanja. Njena refleksija i bunt protiv nametnute realnosti, umesto kritike spoljašnjih dnevno-političkih događaja, nalaze likovnu formulaciju u vidu istrajnog afirmisanja proživljenog i osvešćenog Ja sa telom / licem kao svojim vizuelnim reprezentom. U tom kontekstu, duh Erosa, označitelja iskonske životne energije, sveprisutan u radu Daniele Fulgosi može se čitati i kao pokretač osnaživanja i desubjektivacije pojedinca u društvenoj hijerarhiji pozicija moći.

“Dominantno svojstvo njenog rukopisa nosi ekspresivan crtež a lice i glava postaju svojevrsni predeli odabranog motiva. Fulgosi insistira na izrazu gotovo dramatičnih personalnih svojstava a nagrađeni rad Razgovor svedoči o poetskoj snazi i znalački odabranim grafičkim tehnikama – linorez i sitoštampa – primerenim autorskoj ideji”, interpretativni okvir i kritičarski stav iz obrazloženja za nagradu Veliki pečat Grafičkog kolektiva 2001. godine sublimira autentičnost likovno kultivisane i pažljivo izgrađene ikonografije . Anfas, profil, potiljak, torzo, leđa i njihovi fragmenti, neretko kadrirani neuobičajenim skraćenjima, predstavljaju sredstva kojima Daniela Fulgosi osvaja površinu grafičke matrice i otiska. Unutar jasnih i čvrstih kontura umetnica upisuje mikronarative strukturirane ubedljivim i veštim grafizmom. Svaka kompozicija je dinamizirana neuhvatljivom igrom između mimetičkog tretmana figure i njenog apstrahovanja nesputanom gestualnošću. Ritam pravilnih tananih, vretenastih ili širokih rezova, kao i razuđenih fragmenata, uz tonske i hromatske odnose, prati podražavanje napete muskulature i površine kože, da bi ih umetnica dekonstruisala posredstvom linija nezavisnog toka i dužine, crvolikih, ameboidnih i trakastih oblika, svetlosnim i bojenim akcentima. Ove samostalne organske forme kao omaž oslobođenoj imaginaciji i izražajnim potencijalima medija grafike uvode nove relacione parametre u logiku optičke percepcije. Svojom masom, volumenima i treperavom teksturom linearnih spletova, otelotvorena materija kreira snažno energetsko i gravitaciono polje koje posmatraču ne ostavlja drugi izbor do direktnog i fokusiranog pogleda. Na granici taktilnog iskustva viđenja, ovaj dijalog u vidu ravnopravne komunikacije relativizuje odnos subjekat-objekat, a u tom procesu i sam posmatrač se može osetiti osnaženo ili pak krhko, ogoljeno i izloženo ispitivanju okom unutrašnjeg sopstva. Likovna i semantička varijabilnost postignuta je ponavljanjem jednog motiva u različitim tehnikama izvedbe – linorez, linogravura, ili kombinacija dve tehnike – sa često drugačijim monohromnim obojenjima fona/pozadine kao integralnog elementa plastičke celine. Serijalnost je vidljiva i u malim ciklusima, tipologijama koje poznatim odrednicama mapiraju fluidne gabarite i geografiju mentalnih prostranstava – Sever / Jug / Zapad, Stanovnik / Uljez, Japanac / Belac / Crnac…

Istraživanje suptilnih nijansi karaktera, temperamenta i psiholoških mehanizama evocira (auto)portretno nasleđe od Rembranta, Halsa i Meseršmita do Bazelica i Frojda. U kulturnom i estetičkom kontekstu današnjice, protagonisti grafika Daniele Fulgosi markiraju i objedinjuju različite i neretko oprečne projekcije na emocionalnoj i duhovnoj skali – bezbrižan ili zavodljiv osmeh, grimasa, afektivni krik, isečak svakodnevne situacije i kinematografskog kadra, meditativni mir i spokoj bez vremenske odrednice trajanja, prevazilaženje individualnog nalik alegorijskoj projekciji sveobuhvatnosti i večnosti. Efekti prostorne i dramske tenzije posebno su naglašeni u dvojnim portretima ( Razgovor, Kagemuša, Gubitnik ) refleksijom i jukstaponiranjem polova individue. Pored referenci iz domena istorije vizuelne i popularne kulture, fotografije iz porodične arhive utkane su u imaginarijum umetnice. Problematizujući teze o postojanosti i promenljivosti lične / kolektivne memorije i moći arhetipova, Fulgosi koristi intimne zabeleške kao vizuelni pretekst izbegavajući dnevnički karakter naracije. Tokom 2000 – ih struktura kompozicija se postepeno usložnjava – portreti se razlažu u delikatne slojeve poentilističkih rastera, ornamentalno linearno klupko prekriva lica ili izlazi iz okvira matrice zauzimajući površinu lista ( Dah anđela, Sećanje, Opsena, Transparentni čovek ). Floralne i srcolike forme najavljuju više lirski intoniranu fazu rada, novi paralelni tok autorskog mišljenja o grafici u kojoj zasićenost forme ustupa mesto pročišćenim kompozicijama dotičući iskustvo stvaralaštva u domenu crteža i kolaža. Površina grafičkog otiska, neretko sa apliciranim prirodnim materijalima ( listići, pupoljci ), postaje eteričan prostor ispunjen prožimanjem različitih elemenata: kolažirani linearni šabloni, apstraktni slikarski potez, motiv dve ruke, fetus / beba, dečiji osmeh / crtež / rukopis… Može se reći da ova dela nastaju na preseku diskretnog i nenametljivog dokumentivanja personalne istorije i projekcije memorije vizualizovane kao svojevrsne ode dodiru, dobu nevinosti i nežnosti.

Suvereno vladajući grafikom i mogućnostima da se samo u ovom mediju iznedri određena pojavnost likovne materije, sirova i vibrantna ekspresija gesta i forme, kao i filigranska delikatnost i rafinman minucioznog rada, Daniela Fulgosi tokom više od trideset godina potvrđuje poziciju autora koji neumorno komunicira o kompleksnosti duhovnih i emocionalnih slojeva unutrašnjeg bića. Humanistički modelovan pogled sa Čovekom u svom centru, ujedno snažnim i senzibilnim, merom svih stvari i naizgled monumentalnom figurom gospodara svakog saznanja i iskustva, a dovoljno bliskom i dodirljivom da se može obuhvatiti pogledom, zagrljajem i uosećavanjem. U tom spoju koji probija uskogrude okvire društveno-normativnih sistema prepoznajemo renesansni ideal modelovanja plemenite individue i elemente Ničeovog koncepta natčoveka u kome se Ja stvara kao umetničko delo i dalje kontinuirano kreira kroz samooblikovanje kao estetički artikulisan proces.

Miroslav Sapundžić

 

Katalog možete preuzeti ovde